Webbouwstuk - Vrijmetselaars: mensen van vlees en bloed?

Iedere vrijmetselaar kan van de broederschap een bijna fulltime bezigheid maken. Iedere week of om de twee weken woont hij de vergadering van zijn werkplaats bij, die in de vooravond begint. Het formele gedeelte duurt ongeveer anderhalf uur, tenzij met rituele omkledingen een nieuw lid wordt ingewijd of de spreker een uitgebreide uiteenzetting houdt en een levendige discussie op gang brengt. Daarna zit hij aan aan een broedermaal en blijft hij nakaarten in de bar of “vochtige kamer”. Als hij nog maar recent ingewijd is en als leerling een “salarisverhoging” wil verkrijgen en opklimmen tot gezel en weldra tot meester, woont hij regelmatig de “instructieloges” bij en om zich vertrouwd te maken met de eigen wereld van de loges.

Om zijn kijk op de vrijmetselarij te verruimen, meldt hij zich regelmatig aan als bezoeker bij één of andere loge van de eigen of van een bevriende obediëntie. In de loop van het werkjaar mag hij zeker de feestelijke bijeenkomsten niet missen: in september het feest van het ontwaken van de natuur en in juni het insluimeren van de natuur: tegengesteld aan de werkelijke seizoenen. Tijdens de zomer is hij aanwezig op het tuinfeest of de barbecue, waar ook zijn partner mee op uitgenodigd is.

Eens per jaar woont hij het adoptiefeest bij, waar de leden hun kinderen tussen twaalf en achttien jaar kennis laten maken met de loge, die bij die gelegenheid tegenover hen een belofte van hulp en bescherming aflegt.
Eenmaal lid van het bestuur of Commissie van zijn werkplaats, neemt hij een bijkomende taak op zich, die heel wat van zijn tijd en energie zal opslorpen. Het begint met kleine taken, zoals onderhoud en opschik van de tempel, bijhouden van het archief, ordenen van de bibliotheek, enz. Wat later wordt hij hogere functies toegewezen, zoals redenaar of eerste of tweede opziener, of uiteindelijk achtbare meester.

Natuurlijk is hij van nabij betrokken bij het aantrekken van nieuwe leden. Hij helpt mee het dossier van de kandidaat opstellen, maakt deel uit van de commissie die hem/haar thuis opzoekt en ondervraagt, neemt deel aan de stemmingen de eerste na de samenstelling van het dossier, de tweede na lezing van het schriftelijk werk dat de kandidaat heeft ingezonden en de derde waar de kandidaat, in het bijzijn van alle broeders, maar zelf geblinddoekt, aan een ondervraging wordt onderworpen.

Opgeklommen tot de meestergraad en deel uitmakend van het bestuur van zijn werkplaats wordt hij ook naar commissievergaderingen in Brussel gestuurd of  wordt hij aangesteld als vaste vertegenwoordiger van zijn loge in de centrale bestuursorganen.

Op een dag zal een broeder hem aanmoedigen om zich in hogere graden te laten inwijden. Zodra hij hierin is opgegaan, zal hij niet rusten voor hij de top van de piramide, de drieëndertigste graad, heeft bereikt.

Al deze activiteiten worden niet alleen gratis uitgeoefend, maar ze kosten de broeder zelfs een aardige cent. Als jaarlijkse lidmaatschapsbijdrage betaalt hij ongeveer (afhankelijk de werkplaats) 200€. Als hij de rekening maakt van alle bijkomende activiteiten, feesten, bezoeken en reizen, heeft hij allicht 600€ of méér besteed.

In de hogere graden stelt hij vast dat het actieve lidmaatschap van de vrijmetselarij een dure hobby is, die aan de gemiddelde inkomensgenieter nog weinig ruimte laat voor andere liefhebberijen. Hij zou er bovendien niet meer de tijd voor hebben. Als hij intellectueel ingesteld is, zal hij vele uren kunnen besteden aan het lezen van de aanzienlijke stroom van publicaties die zowel in de profane wereld als binnen de vrijmetselaarsobediënties zelf de vrijmetselarij vanuit uiteenlopende gezichtshoeken behandelt. Het aanschaffen van deze boeken, die hij niet altijd in openbare bibliotheken vindt, zal hem in de beurs doen tasten. Indien hij zich ook nog als militant wil engageren in de profane wereld, zal hij weldra tijd te kort komen.

Onder de meest actieve broeders of zusters vallen vooral de leerkrachten en de ambtenaren op. Zij beschikken over méér vrije tijd dan beoefenaars van een zelfstandig beroep. Er zijn anderzijds veel vrijmetselaars die een echter een  bescheidener maçonnieke activiteit ontplooien. Behalve drukke beroepsbezigheden zijn er redenen, naast ziekte en ouderdom, die de deelname aan de logeactiviteiten negatief kunnen beïnvloeden.

Sommige broeders of zusters zijn na enige tijd ontgoocheld of niet meer geïnteresseerd door wat zich in de tempels afspeelt. Meningsverschillen, beroepsnaijver, of uiteenlopendheid van karakters spelen soms een rol. Het is ook ontegensprekelijk dat een aantal leden naar de vrijmetselarij komen, omdat ze hierin een uitdrukking van hun steun aan de vrijzinnigheid zien, zonder dat ze zich daarvoor verder daadwerkelijk willen of kunnen inzetten. Anderen beschouwen hun lidmaatschap als een verzekeringspolis voor de dag dat ze de steun van de broederschap zouden behoeven.

Het absenteïsme is dan ook een vaak terugkerende klacht. Behalve in uitzonderlijke omstandigheden of voor feestelijkheden, komt zelden méér dan de helft van de broeders opdagen (veeleer 30 tot 35%).

Derek van ’t Gulle Zand